Blog: een broodje poep

De afgelopen twee weken heb ik voor ontwikkelingsorganisatie Simavi projecten in Kenia bezocht op het gebied van veilig drinkwater, WC’s en hygiëne. In dit blog vertel ik over mijn ervaringen met de mensen in de dorpen die ik bezocht heb.

Ik word gewekt door de geluiden van marktlui die hun stalletjes opzetten en luid balkende ezels. Ik bevind mij in Kakamega, een provinciestadje in het westen van Kenia. Simavi werkt hier samen met de lokale partnerorganisatie CABDA. Door slechte omstandigheden op het gebied van water en sanitatie is diarree in dit gebied een reële bedreiging, vooral voor jonge kinderen. Om deze situatie te verbeteren werkt CABDA hard om bronnen geschikt te maken voor veilig drinkwater en scholen te voorzien van toiletten. Ook worden mensen bewust gemaakt van het belang van een goede hygiëne.

Ontwikkelingsproject

Na mijn ontbijt bezoek ik één van de dorpen waar het project uitgevoerd wordt. De situatie is zorgelijk, vertelt Judith, die leiding heeft over de projectactiviteiten. Als we door het dorp lopen vertelt ze dat er te weinig toiletten zijn waardoor mensen hun behoeften doen in de buitenlucht. Vanwege de privacy kiezen ze hiervoor vaak een bosje, en laat dat nu net de plek zijn waar de bron zich bevindt die mensen gebruiken om water te halen! Zo kunnen ziekteverwekkers in het water terecht komen wat een direct gezondheidsrisico oplevert.

Toveren

Om mensen hier bewust van te maken wordt het concept ‘Community Led Total Sanitation’ (CLTS) geïntroduceerd. Deze methode wordt gekenmerkt door bewustwording via confrontatie en een actieve bijdrage van de gemeenschap om de situatie zelf te verbeteren, zonder grote financiële ondersteuning. Judith instrueert inmiddels als een ware activiste een groepje lokale gezondheidswerkers om de mensen in het dorp bijeen te brengen. Een behoorlijk aantal mannen, vrouwen en kinderen is nieuwsgierig naar wat er gebeurt. De gezondheidswerkers leggen uit dat zij een overzicht willen krijgen van het dorp. Waar zijn de huizen, de bronnen, de velden? Ze toveren potjes met felgekleurd poeder tevoorschijn en laten mensen hiermee de plekken markeren op de grond: geel voor de huizen, groen voor het bos en blauw voor het water. Al snel ontstaan er heftige discussies en wordt er hard gelachen…we zitten onder het poeder.

Drol zoeken

Als de kaart is voltooid vragen we de mensen ons naar de bron te brengen. Al lopende wordt duidelijk dat we op zoek zijn naar iets heel anders dan de bron. Eenmaal aangekomen bij het water verspreiden de gezondheidswerkers zich vliegensvlug om op zoek te gaan naar…juist! Een Menselijke Drol. Om niet achter te blijven doe ik enthousiast mee met de zoektocht. Maar één van de vrouwen wijst al een plek aan waar iemand zijn behoefte heeft gedaan, in het riet. De drol wordt onder luid gelach meegenomen naar de plek waar we zoëven nog de poederkaart van het dorp hebben uitgezet. Nu gaat het snel, de gemeenschap begint ‘getriggerd’ te raken. De drol wordt weinig subtiel op de kaart gelegd, precies op de plek waar iemand met blauwe poedervingers de locatie van de bron had gemarkeerd. De discussie komt op gang en CABDA biedt brood en water aan, een welkome verfrissing na onze zoektocht in de zon! Als ik net denk dat ik genoeg heb gezien van het universele product van de menselijke stoelgang, zie ik dat één van de gezondheidswerkers wat brood op de drol legt en het flessenwater vervuilt met poep. Al pratend biedt ze dit vieze goedje aan aan de mensen die zojuist nog schoon water en brood tot zich hebben genomen. Mensen lachen, mensen joelen en… mensen walgen.

Discussie

En dát is nu juist het idee van de methode. Middels een wandeling door het dorp (de ‘transect walk’) worden de gezondheidsrisico’s in kaart gebracht. Door middel van confronterende discussies worden mensen bewustgemaakt (‘triggering’) en wordt samen met de gemeenschap een plan ontwikkeld om de situatie te verbeteren. Er wordt een dorpscomité gevormd om te beginnen met de bouw van toiletten die niet teveel kosten en passen in de lokale context. De eerste stap is gezet. Maar de komende weken zal CABDA het dorp nog vele malen bezoeken, blijven confronteren, en de bouw van toiletten door de mensen zelf volgen en stimuleren. Als er voldoende toiletten zijn en mensen hun behoefte niet meer in de buitenlucht hoeven doen, wordt met een gemeenschapceremonie een certificaat uitgereikt: deze gemeenschap is schoon! Op naar het volgende dorp.

Blog geschreven door Ewout van Galen, Senior Programma Medewerker

Gepubliceerd op: 18/11/2011