Interview: mentaliteitsverandering in Indonesië

Het bouwen van toiletten en het zorgen voor veilig drinkwater heeft alleen nut als mensen er zelf verantwoordelijk voor worden en er hygiënisch mee omgaan . Met deze gedachte startte ontwikkelingsorganisatie Simavi in april 2010 in arme gebieden in het oosten van Indonesië met het SHAW-programma (Sanitation, Hygiene And Water).Martin Keijzer (1955) is programmacoördinator SHAW en woont en werkt sinds september 2010 in Yogyakarta op het Indonesische eiland Java. Keijzer licht het programma toe.

In welke gebieden in Indonesië is Simavi actief?

“De focus van de uitvoering van het programma ligt op de eilanden Timor, Flores, Papua en Sumba. In Jakarta richt Simavi zich op beleidsbeïnvloeding en de samenwerking met de Indonesische overheid.”

Hoe is de leefsituatie in oostelijk Indonesië?

“Mensen wonen overal, op berghellingen, in dalen of op de vlaktes. De dorpelingen halen het drinkwater vaak uit de rivier. Dat is niet altijd veilig, omdat mensen vaak ook hun behoefte bij de rivier doen. Ze beschikken vaak niet over afgesloten toiletruimtes en wassen hun handen niet met zeep. In deze landelijke gebieden beschikt een kleine 40 procent over een veilig toilet.”

Wat is de kern van het SHAW programma?

“Het SHAW-programma wil een mentaliteitsverandering op gang brengen. De bewoners ervaren dat goede hygiëne hun kinderen gezond houdt. En dat ze met het gebruik van een toilet, minder snel ziek worden en zo medische kosten besparen. Het programma is gebaseerd op de Community-Led Total Sanitation, de CLTS-benadering. SHAW Indonesia wil in vier jaar tijd 150.000 huishoudens bereiken. Dat zijn 600 000 tot 700 000 mensen.”

Werkt Simavi hier alleen aan?

“We werken met vier Indonesische partner NGO’s in de dorpen. Simavi coördineert en ondersteunt hen en onderhoudt contacten met de nationale overheid en andere organisaties die bij het project betrokken zijn. Zoals Waterschap Zuiderzeelanden, WASTE, UNICEF en de Wereldbank.”

Hoe krijg je de bewoners bewust van het belang van hygiëne?

“De nadruk ligt op het vertellen dat ontlasting veel gevaarlijke bacteriën bevat. Je kunt je voorstellen dat vliegen overal op zitten, dus zowel op de ontlasting als op het eten. Als een baby rond kruipt en dan de vingers in de mond steekt, kan zij ook besmet raken.”

“Inwoners ervaren dat hygiëne van levensbelang is”

Hoe snel pakken bewoners dit op?

“We praten veel met dorpsoudsten en proberen dorpsbewoners te vinden die het verband tussen hygiëne en gezondheid snel inzien. Als we hen kunnen overtuigen, dan kunnen zij de kennis overdragen aan hun dorpsgenoten. Dit is een continu proces.”

Wat is de rol van mannen en de rol van vrouwen?

“Indonesië kent een traditionele cultuur. Vrouwen regelen alles rondom het huis, dus ook het water en de hygiëne. Maar de man bepaalt veelal of er geld wordt uitgegeven voor voorzieningen. Bovendien zal hij het toilet moeten bouwen. Het is dus zaak om beiden te motiveren.”

Wat is er bijzonder aan dit project?

“Bewoners betalen mee aan de sanitaire voorzieningen. Doordat de mensen hun eigen toilet bouwen, voelen ze zich meer verantwoordelijk voor de sanitaire voorzieningen. Als ze weten dat ze hiermee medische kosten besparen, willen ze de investering wel doen. De totale kosten voor een eenvoudig toilet worden geschat op 10 dollar. Waar nodig, helpen de bewoners ook elkaar.”

Wat hoopt Simavi met de Indonesische overheid te bereiken?

“Dat het belang van sanitatie en hygiëne door de overheid wordt uitgedragen en dat er een soort gemeentelijke gezondheidsdienst is die zorgt voor kennisoverdracht tot in de kleinste dorpen. Zodat er een veilige leefomgeving ontstaat voor de inwoners van oostelijk Indonesië.”

Auteur: Karin Wissenburg

Gepubliceerd op: 24/11/2011